Tastbare afspeellijsten

Verzamelplaten bestaan al heel lang en slurpen geen energie. Platen met de titel ‘The Best Of’ bewandelen een wankel pad, want wat zijn de beste songs? De collectie weerspiegelt de grillen en voorkeuren van de samensteller, een mens. Afspeellijsten doen dat vaak ook, zolang ze door mensen gemaakt zijn.

Een verzamelplaat is tastbaar, ze is een fysieke drager. Een afspeellijst is virtueel, die heeft geen fysieke drager, tenminste, dat zou je kunnen beweren. Maar ook een afspeellijst heeft een drager en die drager staat in het landschap, soms torenhoog. Afspeellijsten worden ‘gedragen’ door energieslurpende datacenters. De bouw van zo’n opslagruimte kost 800 miljoen euro, wist me onlangs iemand te vertellen die bij de bouw ervan betrokken is. Is het ding gereed, dan levert het dagelijks zo’n 15 miljoen euro op. Simpel gerekend is de investering dus in nauwelijks twee maanden terugverdiend. Wat ik hiervan mag geloven, weet ik niet, maar zelfs de halve waarheid is al verbazingwekkend. Helaas is de drager van afspeellijsten niet in het bezit van de luisteraar. Wie wel eigenaar is, dat laat zich raden. Die eigenaar beschikt dus over hetgeen de luisteraar wil horen. Over bezit, over de kwalijke kanten daarvan, is veel geschreven. Mocht je daarover meer willen weten, raadpleeg dan die boeken. Wat betreft verzamelplaten wil ik zeggen dat het bezitten ervan vooral mooi is vanwege het kunnen beschikken over wat de plaat te bieden heeft. Men pleegt wel eens te zeggen dat het bezit het einde van het verlangen is. Geldt dat ook voor platen? James Buchan noemt geld ‘bevroren verlangen’ in zijn boek met die twee woorden als titel. Bevroren verlangen, precies dat is wat een plaat is. Zet de naald erop en het verlangen vindt zijn genoegdoening, en daarmee zijn bevrijding, ijs wordt water, de kleine dood; haal de naald eraf en het verlangen herstelt zich. Sterker nog, het object, de tastbare plaat met z’n artwork, triggert het verlangen nog voordat hij klinkt en wel bij het uit de kast nemen ervan. Wie een plaat bezit, kan vrij beschikken over de genoegdoening van zijn verlangen, en dat oneindig. Als bijvoorbeeld Spotify over de kop gaat, waar blijft dan de muziek? Als een datacenter ophoudt te bestaan, waar blijven dan de data? Veel, heel veel afspeellijsten zijn prachtig, maar ik vertrouw de eigenaren van de (fysieke) drager niet. Daarom tip ik hier drie recentelijk verschenen verzamelplaten. Ze verdienen een plek in jouw kast.

We Are Not One With Everything – An ODE to Silver Jews
DJ-collectief The Collectors uit Gilze en het Turnhoutse platenlabel Gazer Tapes, verenigden hun krachten en netwerken en brachten deze tribute aan David Berman en diens band Silver Jews uit. Een verzamelaar op cd en cassette waarvoor ze zo’n 20 Belgische en Nederlandse bands benaderden voor een bijdrage in de vorm van een cover. 16 bands kwamen over de brug, allemaal liefhebbers van Silver Jews. Voor mij is deze compilatie tegelijk een aangename kennismaking met Silver Jews – de cover als ‘gateway’ naar het origineel. Alle covers houden bovendien stand en geven daarmee blijk van liefde voor het origineel. De opbrengsten gaan naar de Al Kamandjati Association, die zich inzet voor muzieklessen voor kinderen in Gaza, Ramallah en de vluchtelingenkampen. Voor een tientje geef je die kinderen wat extra licht en heb je bovendien een plaat in de kast die je zeker vaker zult draaien. Verkrijgbaar bij Concerto, Plato Utrecht en Groningen, Velvet Dordrecht, Green Vinyl Breda, Kroese Nijmegen en Noordkade Veghel en via gazertapes.bandcamp.com en instagram.com/thecollectorsgilze/.

Girls To The Front, Volume 2
Na volume 1 komt volume 2. Het eerste deel van Girls To The Front werd terecht met veel enthousiasme ontvangen. Hoe het tweede deel ontvangen is, weet ik niet – soms is leven in een infodip noodzaak – maar ik vind dit deel nog sterker dan het eerste. Het gebodene gaat van snoeihard naar prettig maf en dwars, van Engelstalig naar Nederlandstalig en is altijd fel. De plaat pleit onverbloemd en hardgrondig voor girls to the front, letterlijk, ook in het bijgesloten, fraai vormgegeven fanzine. Mijn favoriete tracks zijn die van Hondenfokker en Ontaard. Waarom ik dat opmerk? Aan jou de taak om je eigen favorieten te vinden en om de plaat van begin tot eind te lezen. De verzamelaar is uitgebracht door Plato Utrecht, Sonic Rendevous en Excelsior, dus zo goed als overal verkrijgbaar.

Nieuwe Nederlandse Naïviteit, volume 2
“Een eclectische verzameling van NL-talige underground/outsider-artiesten en andere dissidenten. In totaal 18 artiesten. Kleine oplage natuurlijk, want erg niche.” Zo omschrijft samensteller Joost Weemhoff dit tweede deel, een deel dat vreemd genoeg volume heet, en o, wat is dit mooi. De tekst van het liedje Grensgebied van de band WitMist is een verbluffend rake monologue intérieur van het ongepolijste soort en had niet misstaan op de hierboven gepushte plaat. Sowieso hebben zowat alle teksten op NNN2 iets dat het universele ontsnapt. NNN2 plaatst het hyperpersoonlijke op een voetstuk en dat is geestwringend lekker. De misantroop gaat wonderwel weer van mensen houden. En het kan nog onverwachter: The Guardian publiceerde een beschouwende longread over de plaat. Da’s geen kattepis en bovendien nog een goed stuk ook, waarop niettemin een en ander is aan te merken, wat het tegendeel van erg is, want het begin van een gesprek en wie is daar nou tegen? Het artikel is online goed te vinden. De plaat staat op bandcamp en is redelijk goed verkrijgbaar. Bijna op is ‘ie wel, maar dat is tegelijk fijn, want thuis in de kasten van liefhebbers.